Please disable Ad Blocker before you can visit the website !!!
thumbnail

Tradingde Psikoloji Neden Önemlidir?

Arif Cabar   ·  24 Ocak 2021   ·  
Tahmini Okuma Süresi: 6 dk.

Tradingde Psikoloji Neden Önemlidir?

Arif Cabar   ·  24 Ocak 2021   ·  

Bugün trade ederken çok önemli bir kavram olan trade psikolojisinden bahsedeceğim. Tradingin 3 ana bileşeninden biri olan trade psikolojisi trade hayatınızda kendinizi geliştirmekte en zorlanacağınız alan olacak. Bunu garanti edebilirim. Diğer bileşenler olan teknik analiz ve risk yönetimini öğrendikten sonra piyasalarda pratik yaparak becerilerinizi geliştirebilirsiniz ama iş trading psikolojisine geldiğinde bu iş öyle kolay olmayacak.

Yatırımcı ve traderın işlem yapmanın psikolojisinden bahsettiğini duymuşssunuz ya da kitaplardan okumuşsunuzdur. Bunlardan bir çoğu da psikolojiyi trading yaparken en önemli kavram olarak niteler. Bana göre de gerçekten böyledir. Evet trade ederken psikoloji, teknik analiz ve risk yönetiminden daha önemlidir.

Bunu tecrübe etmeniz için belirli bir süre piyasalarda işlem yapmanız gerekiyor. Piyasalarda zaman geçirip pozisyon almaya başladığınızda kayıp ya da bir kazanç sırasında psikolojinizin ne denli değiştiğini ve disiplin ve kararlarınız üzerinde büyük olumsuz etkileri olduğunu fark edeceksiniz. Bozulan disiplin ve karar yeteneği de çoğu zaman işlemlerinizin zararla sonuçlanmasına neden olacak.

Finansal piyasalar doğası gereği insan psikolojisine terstir. Psikolojiniz bir kayıp sırasında piyasanın döneceğini umut ederek ya da bir kazanç sırasında elinizdekini de kaybedeceğinizden korkarak disiplininizin bozulmasına yol açar. Bu kadar da değil piyasaların sürekli değişen yapısı gereği insan psikolojisi de sürekli olarak buna uyum sağlamaya çalışırken yorulacaktır. Ya da bazen yabancıların FOMO dedikleri fırsatı kaçırma korkusu nedeniyle gereksiz pozisyonlar alarak zarar edeceksiniz. Bunların hepsi tradingin psikolojik oyunlarıdır.

Tüm bu psikolojik zorluklar nedeniyle piyasalarda kalabalıktan ayrılmanız onlar gibi davranmamanız öğütlenir. Çünkü kalabalık eğitimsiz psikolojisi gereği finansal piyasalarda başarı elde edemeyecektir. Siz de trading psikolojinizi eğitmezseniz kalabalıktakilerden biri olursunuz.

Başkaları aç gözlü olduğunda kork ve geride dur, başkaları korktuğunda aç gözlü ol!

Warren Buffett

İşte binlerce yıldır bizi hayatta tutan psikoloji ve düşünsel yapımız finansal piyasalara geldiğinde çuvallıyor; fakat iyi bir haberim var: kolay olmasa da zamanla disiplin ve psikolojinizi bu konuda eğitebilirsiniz. Öncelikle finansal piyasalarda işlem yaparken ne gibi psikolojik durumların içine girdiğinizin bilincinde olmanız gerekir. Aşağıda aklıma gelenleri sıralıyorum.

Aşırı Korku veya Cesaret

Piyasalara yeni giren eğitimsiz biri yaptığı işlemler sonucunda eğer kaybediyorsa aşırı korku duyacaktır. Bu durum kaybeden pozisyonlarını kapatmamasına hatta kaybeden pozisyonlarına ekleme yapmasına neden olabilir ve genellikle bu durum tüm sermayenin kaybedilmesi ile sonuçlanır. Aynı şekilde pozisyonu iyi giden eğitimsiz biri de aşırı cesaretlenerek pozisyonunu sürekli bu şekilde kâr getirecek yanılgısıyla kapatmakta zorlanır. Aşırı cesareti nedeniyle gereksiz risk alarak yeni işlemlere girebilir. Çoğu zaman bu aşırı cesaret ve mutluluk zararla sonuçlanır.

Risk yönetimi teknikleri uygulamak ve bu psikolojik durumların farkında olmak aşırı korku veya cesaret tuzağına düşmenizi zorlaştırır. Ayrıca yapısal olarak heyecanlı biriyseniz bu dezavantajınızdan dolayı trade stratejinizi de buna göre kurgulamanız yararınıza olacaktır.

Fırsatı Kaçırma Korkusu (FOMO)

Yabancıların “Fear of Missing Out”un (baş harflerinden oluşan kısaltması FOMO) dedikleri fırsatı kaçırma korkusu da piyasanın eğitimsiz beyinlere başka bir hediyesidir. Buna pişmanlık korkusu da denilebiliyor. FOMO esnasında sisteminiz aksini söylese de herkesten eksik kalma duygusuyla pozisyona girersiniz ve genellikle bu durum zararla sonuçlanır. Beyninizden gelen duygular öyle güçlüdür ki bir çok kez bunu yaptığınız ve bir daha yapmamaya çalıştığınız halde yine buna karşı koymakta zorlanırsınız. Benim bile 7 8 yıllık tecrübeyle hala bu şekilde zarar ettiğim oluyor.

FOMO ile başa çıkabilmek için piyasalarda fırsatların bitmeyeceğini aklınıza kazımalısınız. Unutmayın, bir fırsat kaçarsa bin fırsat gelir. Uyanık olun ve FOMO’ya kapılmayın.

Piyasaların Dalgalı Yapısı

Piyasalarda fiyat sürekli aynı yöne gitmez bir aşağı bir yukarı dalgalanarak ilerler. İşte bu da piyasaya yeni girmiş birinin psikolojisinin de bir aşağı bir yukarı dalgalanmasına neden olur. Çıkıyor almalıyım, geri döndü satmalıyım, tekrar yükselmeye başladı keşke ilk pozisyonumu kapatmasaydım. Bu sözler çok tanıdık değil mi. Bu şekilde pozisyon açan birinin tüm pozisyonlarının zararla sonuçlanacağını söyleyebilirim. Kaldı ki bu dalgalı psikoloji insan sağlığına da çok zararlı. Bu şekilde pozisyona giren biri zamanla psikolojik iradesini de yitirecek ve muhtemelen tüm parasını kaybedecektir.

Bu duruma gelmemek için piyasaların dalgalı yapısı hakkında bilgi sahibi olmalısınız. Piyasanın ne zaman ne kadar dalgalanabileceği ile ilgili firiniz olmalı ve işlemlerinizi ona göre yönetmelisiniz.

İntikam Trade’i

İnsan psikolojisinin bir başka arzusu da intikamdır. Bu finansal piyasalarda çok büyük problem yaratır. Eğitimsiz bir birey bir pozisyonda zarar ettiyse ısrarla piyasa ile savaşmaya çalışır. Yeni bir pozisyon açar ve onda da zarar eder. Sanki piyasa onu zarara uğratmak amacıyla elinden geleni yapıyordur. İntikam duygusu kabarır. Piyasayı yenme ve intikam arzusu ile disiplinini bozarak bir çok gereksiz işlem yapar. Sonunda da tüm parasını kaybeder. Bunlar olurken piyasanın umrunda bile değildir çünkü piyasanın bir bilinci yoktur. Piyasa asla katılımcıların aleyhine hareket etme dürtüsünde değildir. Piyasa nereye giderse yeni fiyat odur.

Piyasa ile inatlaşmayın ve onu yeneceğim diye intikam almaya çalışmayın. Yapamazsınız. İntikam tradeini önlemek için sisteminizi ona göre şekillendirin. Rahat bir psikoloji ile trade etmeye özen gösterin.

Arif Cabar

Uludağ Üniversitesi Maliye bölümü mezunu. Bir kamu kurumunun finans yönetimi biriminde uzman olarak görev yapıyor. 7 yıldır yarı zamanlı trader. Bilgi, düşünce ve tecrübelerini paylaştığı bu blogda trading üzerine yazıyor.

Bir cevap yazın