Please disable Ad Blocker before you can visit the website !!!
Tahmini Okuma Süresi: 9 dk.

Momentum Göstergeleri Nelerdir, Nasıl Kullanılırlar?

Arif Cabar   ·  10 Nisan 2021   ·  

Momentum göstergeleri (indikatörler) finansal bir varlığın değişim (artış veya azalış) hızını ölçerler. Dolayısıyla bir varlığın gücü ya da zayıflığı hakkında fikir verebilirler. Yüksek momentumlu fiyat güçlü, düşük momentumlu fiyat ise zayıf olarak düşünülür. En çok kullanılan momentum göstergelerinden bazıları şunlardır: RSI, Stokastik, Momentum ve Williams %R.

Momentum indikatörleri genellikle öncü indikatör sınıfına girer. Yani bir fiyat hareketi başlamadan önce sinyal verme eğilimindedirler. Bunun nedeni fiyatın ters yöne gitmeden önce momentumunda meydana gelen değişikliklerdir. Örneğin çoğu zaman yükselen bir fiyatın düşmeye başlamadan önce momentumunun düşmeye başladığı görülür. Momentumun değişim hızını ölçtüğünü düşünürsek bu çok mantıklıdır; çünkü yükselen bir fiyat düşmeden önce satış baskısı artmaya başlayınca fiyatın artış hızı düşmeye başlar. Fiyat artmaya devam etse de önceki dönemlerdeki kadar hızlı artış gösteremez. Bunu momentum göstergelerinden gözlemleyebilirsiniz. İşte momentum göstergelerinde başlayan bu düşüş daha sonra fiyatlara yansır ve geri dönüş gerçekleşir.

Momentum ölçen göstergeler iki sınıfa ayrılabilir:

  • Bir merkez etrafında dalgalananlar,
  • İki seviye arasında dalgalananlar (aşırı alım-satım göstergeleri).

Bir merkez etrafında dalgalanan momentum göstergeleri, “0” gibi bir merkez seviyenin etrafında dalgalanır. Örneğin momentum (göstergenin adı momentum) böyledir: 100 seviyesi etrafında dalgalanır. Bu göstergelerde merkez seviyenin üstü pozitif, altı negatif momentumu gösterir. Yani merkezin üstünde fiyatlar artış altında düşüş gösteriyor demektir.

İki seviye arasında dalgalanan momentum göstergeleri ise “0 – 100” gibi iki seviye arasında dalgalanır. Örneğin RSI (Göreceli Güç Endeksi) böyledir. Bu gösterge formülünden dolayı 0 ile 100 arasında salınır ve bu aralık dışında başka bir değer alamaz. İki seviye arasında dalgalanan bu göstergelere osilatör adı verilir. Ayrıca fiyatların aşırı alınıp alınmadığını ya da satılıp satılmadığını ölçtükleri için “aşırı alım – satım indikatörleri” olarak da adlandırılırlar.

En Çok Kullanılan Momentum Göstergeleri

Piyasada yüzlerce farklı momentum göstergesi vardır. Aşağıda en çok kullanılan momentum göstergelerini sıralıyorum.

  • RSI (Relative Strength Index – Göreceli Güç Endeksi)
  • Stokastik
  • Momentum
  • Williams %R
  • CCI (Commodity Channel Index – Emtia Kanal Endeksi)
  • MACD Histogram (Moving Average Convergence Divergence – Hareketli Ortalama Yakınsa Iraksama)
  • CMO (Chande Momentum Oscilator – Chande Momentum Osilatörü)
  • Mass Index
  • ROC (Price Rate of Change – Fiyat Değişim Oranı)
  • PPO (Percantage Price Oscillator – Yüzde Fiyat Osilatörü)
  • Stokastik RSI
  • Ultimate Oscillator (Nihai Osilatör)
  • Chaikin Osilatörü

Bunlar gibi daha bir çok gösterge geliştirilmiştir. Hepsinin formülleri farklıdır ve fiyat momentumunu kendi formüllerine göre ölçerler.

Momentum Göstergeleri Nasıl Kullanılır?

Momentumu Anlamak

Momentum göstergeleri adı üstünde fiyat momentumu hakkında fikir edinebilmek için kullanılır. Bu yüzden fiyat momentumunun ne olduğunu ve nasıl hareket ettiğini bilmek önemlidir. Momentum için genellikle üç temel kural geçerlidir:

  1. Yüksek momentum yüksek, düşük momentum düşük değişim hızı demektir.
  2. Momentum fiyatlar yükselirken pozitif, düşerken negatiftir.
  3. Momentum yüksek ve düşük seviyeler arasında salınıp durur.

Bu temel bilgiler bir momentum göstergesini kullanırken her zaman aklınızda bulunmalıdır. Stratejinizi de buna göre kurgulamalısınız. Eğer bir momentum traderı iseniz momentumu yüksek güçlü fiyat hareketlerine dahil olmak istersiniz. Bu durumda momentum göstergeniz yüksek (merkezden uzak) bir değerdeyken pozisyona girmelisiniz ve momentum güç kaybetmeye (merkeze yaklaşmaya) başladığında da pozisyon çıkmalısınız. Bir trend takipçisi iseniz momentum pozitif olduğu sürece uzun negatif olduğu sürece kısa pozisyonunuzu korumalısınız. Eğer karşıt bir trader (fader) iseniz momentum düşmeye başladığında fiyatlar da yön değiştirecek tahmini ile ters yönde pozisyon açmalısınız. Göstergeniz diğer uca ulaşıp geri dönmeye başladığında da pozisyonunuzu kapatabilirsiniz.

Örnek Momentum İndikatörü Kullanımı

Momentuma göre trade ederken temel üç strateji olduğundan yukarıda bahsettim. Şimdi de bunları bir momentum göstergesi olan RSI üzerinde örneklendirelim.

Yüksek Momentum Stratejisi

RSI ile yüksek momentuma göre alış-satış
RSI ile yüksek momentuma göre alış-satış

Örneğin yüksek momentuma göre alış-satış yapıyorsanız RSI 70 üzerine çıktığında alış yapıp altına indiğinde pozisyonunuzu kapatabilirsiniz. Tam tersi RSI 30 altına düştüğünde satış pozisyonu açıp üstüne çıktığında pozisyonu kapatabilirsiniz. Böylece yüksek momentum devam ettiği sürece bundan faydalanabilirsiniz. Yukarıda görselde GBPSUD 1 dakikalık fiyat grafiğinde bu yüksek momentum stratejisinin başarılı örnekleri görülebilir. Yeşil noktalı çizgi alış, kırmızı noktalı çizgi satış pozisyonu alınan yerleri, gri noktali çizgi ise pozisyonların kapandığı yerleri gösteriyor.

Bu stratejinin her zaman işe yaramayacağını ve yüksek momentumlu piyasa koşullarında kullanılması gerektiğini unutmayın!

Trend Takip Stratejisi

RSI ile trend takibi
RSI ile trend takibi

Bir momentum göstergesi ile aslında trend de takip edilebilir. Çünkü trendin de bir momentumu vardır. Momentum göstergeleri ile trend takibi için merkez çizgisi kullanılır. Merkez çizgisi üzerindeki değerler yükseliş, merkez çizgisi altındaki değerler düşüş trendine işaret eder. Seçilecek periyota göre göstergenin gösterdiği trendler farklı olacaktır. Kısa vadeli periyotlar kısa vadeli, uzun vadeli periyotlar uzun vadeli trendleri gösterecektir.

Trend takibi için RSI değeri merkez çizgisi olan 50 üzerine çıktığında yükseliş trendi için alış, altına indiğinde düşüş trendi için satış yapabilirsiniz. Böyle bir strateji ile pozitif momentum devam ettiği sürece yükseliş trendini, negatif momentum devam ettiği sürece düşüş trendini takip edersiniz. Yukarıdaki örnekte USDTRY paritesi günlük zaman diliminde RSI ile trend takip örneğini görebilirsiniz. Yeşil noktalı çizgiler yükseliş trendi, kırmızı noktalı çizgiler düşüş trendinin başladığı mumları gösteriyor. RSI merkez çizgisi (50) ise gösterge üzerinde mavi kesikli çizgi ile gösterilmiştir.

Bu stratejinin her zaman işe yaramadığını, sadece aşağı ve yukarı trend yapan piyasalarda kullanılması gerektiğini unutmayın!

Karşıt İşlem Stratejisi (Aşırı Alım – Satım)

RSI ile karşıt alış-satış
RSI ile karşıt alış-satış

Karşıt işlem yapıyorsanız RSI 30‘un altına düştüğünde alış yapıp 70‘ün üzerine çıktığında pozisyonu kapatabilirsiniz. Tersi durumda RSI 70‘in üzerine çıktığında satış yönlü pozisyon alıp RSI 30‘un altına düştüğünde kapatabilirsiniz. Bu şekilde -piyasa koşulları da uygun olduğunda- momentum salınımlarından kâr edebilirsiniz. Yukarıdaki görselde EURSUD 4 saatlik grafiğini incelerseniz karşıt momentum stratejisinin başarılı örnekleri görülebilir. RSI’ın 30‘un altına düştüğü yeşil noktalı çizgilerin işaret ettiği fiyatlardan alış yapıp bunları RSI 70‘in üzerine çıktığında kapatabilirsiniz. Tam tersi RSI’ın 70‘in üzerine çıktığı kırmızı noktalı çizgilerin işaret ettiği fiyatlardan satış yönlü pozisyon açabilir bunları RSI 30‘un altına düştüğünde kapatabilirsiniz.

Bu stratejinin her zaman işe yaramayacağını, yatay trendlerde ve konsolidasyon dönemlerinde kullanılması gerektiğini unutmayın!

Yukarıda örneklerini verdiğim 3 temel momentum göstergesi stratejisi birbirine zıt özellikler gösterir. Örneğin yüksek momentumun sürekli olduğu dönemlerinde momentum traderları başarılı olurken yüksek momentumun süreklilik arz etmediği dönemlerde karşıt traderlar başarılı olur. Bu stratejilerden hangisini uygulayacağınızı o anki piyasa koşullarına ve stratejinize göre belirlemelisiniz.

Periyot Seçimi

Gösterge kullanırken önemli bir konu da periyot seçimidir. Genellikle varsayılan periyotlar fiyatlar ile uyumludur ve bunlar kullanılabilir. Bu periyotlar gelişi güzel değil geliştiricileri tarafından belirli kıstaslara göre belirlendiğinden ve büyük bir kitle bu varsayılan periyotu kullandığından fiyatlar ile daha uyumlu olması beklenir.

Bazı piyasa koşullarında fiyatlar ile gösterge uyumsuz olabilir. Bu durumda periyot seçimi mevcut piyasa koşullarına göre belirlenmelidir. Bunun için önce göstergenin varsayılan periyotu seçilmeli, daha sonra gösterge periyotu artırılıp azaltılarak fiyatlar ile en uyumlu olduğu periyot bulunmaya çalışılmalıdır.

Momentum Göstergelerinin Sınırlamaları

Tüm teknik analiz uygulamalarında olduğu gibi momentum göstergeleri de %100 doğru sonuç vermez. Piyasa sürekli olarak düşük ve yüksek momentum arasında salınım gösterdiğinden ve bu salınım zamanlarını tam olarak kestirmek imkansız olduğundan momentum göstergeleri ile her zaman doğru pozisyonlara giremezsiniz.

Ayrıca gösterge kullanma beceriniz piyasa tecrübenizle doğru orantılı olduğu için tecrübenizin az olduğu dönemlerde sinyalleri yanlış yorumlayabilirsiniz. Ya da periyot seçimi konusunda yanlış kararlar verebilirsiniz. Bu durumlarda zarar etmeniz kaçınılmaz olacaktır.

Risk yönetimi teknikleri kullanmak sizi büyük zararlardan koruyacaktır. Bu teknikleri sevin ve onları kullanın!

Arif Cabar

Uludağ Üniversitesi Maliye bölümü mezunu. Bir kamu kurumunun finans yönetimi biriminde uzman olarak görev yapıyor. 7 yıldır yarı zamanlı trader. Bilgi, düşünce ve tecrübelerini paylaştığı bu blogda trading üzerine yazıyor.

Bir cevap yazın