Please disable Ad Blocker before you can visit the website !!!
thumbnail

Formasyon Nedir, Nasıl Kullanılır?

Arif Cabar   ·  3 Nisan 2021   ·  
Tahmini Okuma Süresi: 5 dk.

Formasyon Nedir, Nasıl Kullanılır?

Arif Cabar   ·  3 Nisan 2021   ·  

Teknik analizde formasyonlar, belirli özellikleri bulunan fiyat kalıplarını ifade eder. Fiyat deseni veya fiyat modeli de denmektedir. Formasyonlar fiyat barlarının birbiriyle ilişkisine bakılarak ortaya çıkarılır. Örneğin gittikçe daralan üçgen bir alan içindeki fiyatların üçgenin dışına çıktığı tarafa doğru devam etmesi olası görülür. Buna üçgen formasyonu denir. Bunun gibi bir çok türü vardır. Çok çeşitli bu formasyonlar genel olarak 3 ana başlıkta toplanabilir: grafik formasyonları, mum formasyonları ve harmonik formasyonlar.

Formasyonlar genel olarak bir finansal varlığın gelecekteki hareketlerini tahmin etmek için kullanılır. Traderlar fiyat grafiklerinde formasyon arar ve bulduklarında pozisyona giriş veya mevcut trend hakkında fikir edinmek için bunlardan yararlanırlar. Ayrıca pozisyona girdikten sonra hedef fiyat belirlemek için de kullanılırlar.

Formasyonlar, insan psikolojisinin fiyatlara yansıması olarak görülür. Böylece insanın doğası değişmediği sürece oluşan formasyonlar ve bunlara verilen tepkiler de aynı kalacaktır. İşte buradan yola çıkarak, formasyon ve bireylerin bunlara verdiği tepkilerin fiyata yansımaları tradingde kullanılabilir fikri ortaya çıkmıştır. Gerçekten iyi tanımlanmış formasyonlar %100 olmasa da çoğunlukla işe yaramaktadır.

Formasyon Çeşitleri

Formasyonların genel olarak 3 ana türü vardır:

  1. Grafik formasyonları,
  2. Mum formasyonları,
  3. Harmonik formasyonlar.

1. Grafik Formasyonları

Grafik formasyonları, grafikteki fiyat barlarının birbiriyle ilişkisine göre belirlenir. Bu ilişki genellikle kısa veya ortada vadede aranır. Temel grafik formasyonları destek/direnç seviyeleri ile trend çizgisidir. Tüm grafik formasyonlarının temelinde bunlar vardır ve bunlardan yola çıkılarak bir çok grafik formasyonu tanımlanmıştır.

üçgen formasyonu
Örnek bir grafik formasyonu (üçgen formasyonu)

Grafik formasyonları kendi içinde de 2 gruba ayrılır: devam formasyonları ve dönüş formasyonları. Trend devam formasyonları genellikle mevcut trendin devam ettiği durumlarda oluşur, trend dönüş formasyonları bunun tersidir. Çift yönlü formasyonlar ise mevcut trende bakılmaksızın fiyatın her iki tarafa da gidebileceğini öngören oluşumlardır.

En çok kullanılan grafik formasyonlarından bazıları aşağıdaki gibidir:

  • Üçgen
  • Dikdörtgen
  • İkili Tepe/Dip
  • Fincan-Kulp
  • OBO (Omuz Baş Omuz)
  • Bayrak
  • Takoz

Bunların dışında da bir çok grafik formasyonu mevcuttur. Bunlardan daha sonraki dönemlerde tek tek bahsedeceğim.

2. Mum Formasyonları

Mum formasyonları, adından da anlaşılacağı üzere mum barlara göre belirlenir. Mum barların açılış, kapanış, yüksek ve düşük değerleri veya bir kaç mumum birbiri ile ilişkisine göre belirlenir. Tek bir, veya bir kaç muma göre belirlendiği için çok kısa vadeli hareketleri tahmin için kullanılır.

Örnek bir mum formasyonu (doji)

Grafik formasyonlarında olduğu gibi bunlar da, devam, dönüş ve kararsız mum formasyonları olarak 3 alt gruba ayrılabilir.

En popüler mum formasyonlarından bazıları şunlardır:

  • Doji
  • Sabah Yıldızı, Akşam Yıldızı
  • Harami
  • Engulfing
  • Marubozu
  • Asılı Adam
  • Çekiç
  • Pin Bar

Bunların dışında daha bir çok mum formasyonu mevcuttur. İleride bunlara ve diğerlerine ayrıntılarıyla değineceğim.

3. Harmonik Formasyonlar

Harmonik formasyonlar, fiyatın kesin dönüş yaptığı noktaları belirlemek için kullanılan modellerdir. Bu fiyat modelleri fibonacci sayılarını içerir. Fibonacci sayılarına göre fiyat hareketlerini geometrik bir kalıba oturtmaya çalışır.

Cypher formasyonu
Örnek bir harmonik formasyon (Cypher)

Harmonik formasyonlar 2 alt gruba ayrılır: düzeltme ve uzatma formasyonları.

En bilinen harmonik formasyonlar aşağıdaki gibidir:

  • Gartley
  • Yarasa
  • Yengeç
  • Kelebek
  • Cypher

Bunların ayrıntılarına ve diğerlerine daha sonra değineceğim.

Formasyonlar Nasıl Kullanılır?

Formasyonlar da diğer tüm teknik analiz yöntemleri gibi ilerideki fiyat hareketlerini öngörebilmek için kullanılmaktadır. Genel olarak pozisyona giriş için kullanılırlar. Mesela yükselen bir trendde, geri çekilme sırasında oluşan bir dönüş mumu formasyonu ile alış pozisyonu açılabilir. Çünkü dönüş mumu formasyonu, geri çekilmenin mumun oluştuğu alanda sonlanabileceğini gösterebilir. Ya da harmonik bir formasyon sonucu bulunan fiyattan fiyatın döneceği varsayımıyla ters yönde pozisyona girilebilir.

Formasyonlar ayrıca bir trendin devam edip etmeyeceği ve trend dönüşü hakkında da fikir verebilir. Örneğin düşen bir trendde oluşan trend devam formasyonları ile trendin düşmeye devam edilebileceği varsayılabilir. Ya da yine düşen bir trendde oluşan bir ikili dip formasyonu trendin tersine dönebileceğini gösterebilir. Çünkü ikili dip formasyonu bir trend dönüş formasyonudur.

Grafik ve harmonik formasyonlar formasyonun sınırlarına göre hedef fiyat belirlemenize de olanak sağlar. Böylece bir formasyonu tespit edip pozisyona girdiğinizde pozisyondan çıkacağınız fiyat seviyesini de belirleyebilirsiniz.

Formasyon Kullanmanın Sınırlamaları

Formasyonlar da diğer tüm analiz yöntemleri gibi %100 sonuç vermez. Öncelikle bunun bilincinde olmak çok önemlidir. Formasyon oluşsa bile bazen fiyatlar formasyonun öngördüğünden farklı hareket ederler. Bu durumda risk yönetimi olmadan açılan pozisyonlar tüm paranızı kaybetmenize neden olabilir.

Formasyonlar insanlar (veya bilgisayarlar) tarafından tespit edildiği için subjektif olma potansiyeline sahiptir. Mesela bir formasyon belirlediğiniz bunu diğer piyasa katılımcıları görmüyorlarsa sizin için pek bir şey ifade etmeyecektir. İyi belirlenmiş bir formasyon herkes tarafından grafiklerde görülüyor ve kabul ediliyor olmalıdır. Bu yüzden yeni öğrenen biri için geçerli formasyonları tespit etmek zor olabilir. Bol bol pratik yaparak bu yeteneğinizi geliştirmelisiniz.

Son olarak bir formasyonu oluştuktan sonra tespit etmek kolay olabilir; fakat oluştuğu sırada tespit etmek daha zordur. Fiyat oluşumunu tamamlamadan formasyonu tespit etmek zor olduğu için siz tespit edene kadar formasyon hedefine ulaşmış olabilir ve olası fiyat hareketini kaçırabilirsiniz.

Arif Cabar

Uludağ Üniversitesi Maliye bölümü mezunu. Bir kamu kurumunun finans yönetimi biriminde uzman olarak görev yapıyor. 7 yıldır yarı zamanlı trader. Bilgi, düşünce ve tecrübelerini paylaştığı bu blogda trading üzerine yazıyor.

Bir cevap yazın