Please disable Ad Blocker before you can visit the website !!!
thumbnail

FOMO Nedir, FOMO ile Nasıl Başa Çıkılır?

Arif Cabar   ·  30 Ocak 2021   ·  
Tahmini Okuma Süresi: 5 dk.

FOMO Nedir, FOMO ile Nasıl Başa Çıkılır?

Arif Cabar   ·  30 Ocak 2021   ·  

FOMO ingilizce “Fear of Missing Out” kelimelerinin baş harflerinden oluşmuştur. Bu tümceyi Türkçeye çevirirsek “kaçırma korkusu” anlamına gelmektedir. Dilimizdeki tam karşılığı ise “fırsatı kaçırma korkusu”dur. Ayrıca bazı yerlerde “pişmanlık korkusu” olarak da geçebiliyor. Bu şekilde kullanıldığında, bir fırsatı kaçırmaktan pişman olma korkusunu ifade ediyor.

FOMO psikolojik bir terimdir ve sadece finansal piyasalar için kullanılmaz. Bir çok farklı alanda söz konusu olabilir; fakat biz tradingdeki FOMO ile ilgileniyoruz. Trading psikolojisinde FOMO çok önemli bir yer kaplar. Yazımda da trading sırasında FOMO’nun işlemlerimizi nasıl etkileyeceğinden ve bununla nasıl başa çıkabileceğimizden bahsedeceğim.

FOMO İşlemlerinizi Nasıl Etkiler?

İnsani duygularımız milyonlarca yıl boyunca bizi yaşama bağlamış ve hayatta kalmamızı sağlamışken finansal piyasalarda bize zarar ettirmekten başka bir işe yaramaz. Finansal piyasalarda duyguya yer yoktur. İşlemlerine duygularını karıştıran biri uzun vadede asla başarılı olamaz. Her şeyden önce trading yaparken duygularınızı bu işten sıyırmayı öğrenmelisiniz.

FOMO, trading yapıyorsanız en çok başa çıkmanız gereken psikolojik durumlardan biridir. Trading yapan biri özellikle finansal piyasalarla yeni tanıştıysa trade etmenin psikolojik ayağında kendini daha geliştiremediği için FOMO’ya çok sık kapılır. Ayrıca finansal piyasaların FOMO’ya yatkın yapısı da bunu tetikler; çünkü piyasalarda sürekli olarak yeni fırsatlar doğar ve ölür. Bu fırsatlar silsilesi içerisinde ne yapacağını bilmeyen eğitimsiz bir beyin fırsatı kaçıracağım korkusu ile yanlış ve riskli pozisyonlara girerek daha çok zarar eder. Hatta eğitimsiz birinin tüm sermayesini FOMO nedeniyle kaybetmesi de olasıdır.

Mesela düşüş trendinde bir varlık düşünelim. Bitcoin olsun. Bitcoin 2017 Aralık’tan 2019 Nisan, Mayıs aylarına kadar uzun vadeli düşüş trendindeydi. 2017 Aralıktaki zirveden sonra dip 2018 Aralık ayında geldi. Bu dönemlerde bitcoin fiyatı zirve fiyatından düşüşe geçtiği için medya, fiyatı rekor kıran kripto para biriminden bahsediyordu. Ama öyle böyle değil. Ana haber bültenleri, internet siteleri, sosyal medya vs. her yerde bitcoin vardı. Kripto para ve bitcoinden haberi olmayan kalmamıştı.

Bu dönemde piyasalarla hiç ilgisi olmayan, finansal psikolojinin ne olduğunu dahi bilmeyen bir çok kişi bitcoin almaya başladı. Bitcoin geleceğin para birimiydi bu fırsat hayatta bir defa gelirdi asla kaçırılmamalıydı. Alan, fiyatın düşüşünü izledi. Almayıp da bekleyenler fiyat biraz düştükten sonra yükselmeye başlayınca işte tekrar yükseliyor bu fırsatı kaçırmayayım diye hemen alım yaptılar. Piyasaları bilmeden, risk yönetimi ve bu işin psikolojisinden hakkında hiç bir bilgileri olmadan… Al-sat yapmaya çalışanlar da aldılar ve düşerken zarara girmemek için erken satmaya çalıştılar; 2 hafta sonra düştüğü yerden tekrar yükseliyor diye FOMO’ya kapılarak yine aldılar. Yine zarar ettiler. Bu kişiler bitcoinin düşüş trendinde olabileceğinin farkında değildi. Belirli bir planları ve sistemleri yoktu ve risk yönetimi ile psikoloji hakkında hiçbir şey bilmiyorlardı. Bir yıl süre boyunca FOMO’ya kapılan herkes zarar etmek zorunda kaldı.

Evet bir varlık uzun vadeli fırsatlar sunabilir; fakat doğru zamanı beklemeyen heyecanlı ve eğitimsiz kişiler FOMO’ya kapılarak büyük zararlar eder. Bu zarar hem parasal hem de psikolojik olur. Zarar ettiğin kabullenmeyip pozisyonunu kapatmayanlar da mecburen uzun vadeli yatırımcı olur. Bir yatırımın da uzun vadede ne olacağı kesin olarak belli değildir.

FOMO ile Nasıl Başa Çıkılır?

İnsanın duyguları vardır. Bu duyguları o kişinin benliğinden söküp atamazsınız; fakat o kişileri piyasalarda aleyhine çalışan duyguları konusunda eğitebilirsiniz. Bu duyguları yok edemese de trade ederken etkilerini hangi tekniklerle daha aza indirebileceğini öğretebilirsiniz.

Siz de FOMO’yu yenmek istiyorsanız öncelikle farkındalık çok önemlidir. FOMO’nun ne olduğunu ve trade ederken FOMO’ya kapılıp kapılmadığınızı fark edebilirseniz kendinizi bundan koruyabilirsiniz. Bu duyguyu daha önce deneyimleyeceğiniz için FOMO’ya kapıldığınızı düşündüğünüz zamanlar piyasalardan uzaklaşmayı deneyebilirsiniz. Mesela ben piyasalarda o kadar çok vakit geçirdikten sonra bile hala FOMO’ya kapıldığımı hissedebiliyorum. Hatta bazen dayanamayıp işleme bile girebiliyorum ama FOMO’nun sermayeme büyük zararlar vermesine izin vermiyorum.

Sadece kendi kararlarınıza göre pozisyon almak FOMO’yu engelleyebilir. Başka birinin önerisi ya da okuyacağınız bir haber FOMO’nuzu tetikleyebilir. Bu yüzden kendi trading kararlarınızı kendiniz verin. Ayrıca tradingde kendin karar vermek sadece FOMO için değil bir çok yönden de olumludur ve aslında bu işte olmazsa olmazdır.

Bir sisteme sahip olmak veya robot kullanmak da FOMO’yu engeller. Teknik bir sisteminiz varsa ve disiplinle bu sistemi takip ettiğinizde FOMO yaşama ihtimaliniz ortadan kalkar. FOMO yaşasanız bile sistem dışı işlem yapmama disiplininiz bunun zarara dönüşmesini engellemiş olur. Aynı şekilde piyasalarda belirlediğiniz sisteme göre alım satım yapan robotlar da FOMO’ya yer bırakmaz. Robotların bir duygusu olmadığı için FOMO nedir bilmezler. Sisteminize göre pozisyon açarlar ya da kapatırlar. Bu şekilde piyasayı her an takipte olmamanızı da gerek yok. Böylece FOMO’ya kapılma ihtimaliniz de çok azalmaktadır.

Arif Cabar

Uludağ Üniversitesi Maliye bölümü mezunu. Bir kamu kurumunun finans yönetimi biriminde uzman olarak görev yapıyor. 7 yıldır yarı zamanlı trader. Bilgi, düşünce ve tecrübelerini paylaştığı bu blogda trading üzerine yazıyor.

Bir cevap yazın